Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là tình trạng axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây ợ nóng, nóng rát sau xương ức, ho khan, đắng miệng và đặc biệt khó chịu về đêm. Nhiều người chia sẻ rằng ban ngày triệu chứng còn “chịu được”, nhưng cứ nằm xuống là cảm giác nóng rát lại tăng lên, khiến giấc ngủ chập chờn, mệt mỏi kéo dài.
Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị và thay đổi chế độ ăn uống, chọn đúng gối và tư thế ngủ phù hợp chính là “chìa khóa vàng” giúp người bị trào ngược dạ dày an giấc suốt đêm. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vì sao tư thế ngủ quan trọng, nên nằm như thế nào, chọn loại gối ra sao để giảm trào ngược hiệu quả.
1. Vì sao người trào ngược dạ dày thường khó ngủ vào ban đêm?
Khi bạn đứng hoặc ngồi, trọng lực giúp giữ axit trong dạ dày. Tuy nhiên, khi nằm ngang, đặc biệt là nằm thẳng hoàn toàn, axit dễ dàng trào ngược lên thực quản hơn.
Ngoài ra, ban đêm:
- Nước bọt tiết ra ít hơn (nước bọt có tác dụng trung hòa axit)
- Hoạt động nuốt giảm
- Cơ vòng thực quản dưới có thể giãn ra khi ngủ
Những yếu tố này khiến triệu chứng ợ nóng, ho, đau họng hoặc tức ngực xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ.
2. Tư thế ngủ tốt nhất cho người trào ngược dạ dày
2.1. Nằm nghiêng bên trái – tư thế “vàng” cho người trào ngược
Nhiều nghiên cứu cho thấy nằm nghiêng bên trái là tư thế ngủ tốt nhất cho người bị trào ngược dạ dày.
Vì sao nên nằm bên trái?
Cấu trúc giải phẫu của dạ dày nằm lệch về phía bên trái. Khi bạn nằm nghiêng trái:
- Dạ dày nằm thấp hơn thực quản
- Axit khó trào ngược lên trên
- Thời gian tiếp xúc giữa axit và thực quản giảm
Ngược lại, nếu nằm nghiêng bên phải, axit dễ tiếp xúc với cơ vòng thực quản hơn, làm tăng cảm giác ợ nóng.
👉 Khuyến nghị: Nếu bạn bị trào ngược dạ dày, hãy tập thói quen nằm nghiêng bên trái khi ngủ để giảm triệu chứng rõ rệt.
2.2. Nâng cao phần đầu khi ngủ
Một nguyên tắc quan trọng khác là không nên nằm phẳng hoàn toàn. Việc nâng cao đầu và phần thân trên khoảng 15–20 cm sẽ giúp:
- Lợi dụng trọng lực để giữ axit trong dạ dày
- Giảm tình trạng ợ nóng và ho đêm
- Hạn chế axit trào lên cổ họng
Lưu ý: Chỉ kê cao đầu bằng nhiều gối chồng lên nhau thường không hiệu quả, vì cơ thể vẫn bị gập ở vùng cổ, làm tăng áp lực ổ bụng. Thay vào đó, nên nâng cao cả phần vai và lưng trên.
2.3. Những tư thế nên tránh
Người bị trào ngược dạ dày nên hạn chế:
- ❌ Nằm ngửa hoàn toàn (không nâng đầu)
- ❌ Nằm nghiêng bên phải
- ❌ Nằm sấp (tăng áp lực lên bụng)
Những tư thế này có thể khiến axit dễ trào ngược hơn, đặc biệt sau bữa ăn tối.
3. Bí quyết chọn gối cho người trào ngược dạ dày
Chọn gối đúng cách quan trọng không kém tư thế ngủ. Một chiếc gối phù hợp sẽ giúp duy trì độ cao cần thiết, giữ cột sống thẳng và hạn chế áp lực lên dạ dày.
3.1. Gối chống trào ngược (gối nêm – wedge pillow)
Đây là loại gối được thiết kế dạng hình tam giác hoặc dốc nghiêng.
Ưu điểm:
- Nâng cao toàn bộ phần đầu, cổ và lưng trên
- Giữ cơ thể ở góc nghiêng lý tưởng (khoảng 30–45 độ)
- Hạn chế gập cổ, không gây đau vai gáy
Đối với người bị trào ngược mạn tính, gối nêm là lựa chọn tối ưu hơn so với gối thông thường.
3.2. Độ cao gối phù hợp
Nếu dùng gối thường, hãy lưu ý:
- Độ cao lý tưởng: khoảng 10–15 cm (kết hợp nâng cả phần nệm đầu giường nếu có thể)
- Không quá thấp: dễ nằm phẳng hoàn toàn
- Không quá cao: gây gập cổ, đau vai gáy
Quan trọng nhất là giữ trục đầu – cổ – cột sống thẳng hàng khi nằm nghiêng trái.
3.3. Chất liệu gối nên chọn
Người trào ngược dạ dày nên ưu tiên:
- Gối memory foam: nâng đỡ tốt, không xẹp lún
- Gối có độ đàn hồi vừa phải
- Vỏ gối thoáng khí, thấm hút tốt
Tránh các loại gối quá mềm, dễ xẹp vì sẽ làm mất độ cao nâng đỡ cần thiết.
4. Có nên kê cao đầu giường thay vì chỉ dùng gối?
Một phương pháp hiệu quả khác là kê cao toàn bộ đầu giường bằng cách:
- Đặt khối gỗ chắc chắn dưới chân giường phía đầu
- Dùng giường có thể điều chỉnh độ nghiêng
Cách này giúp nâng toàn bộ thân trên thay vì chỉ phần đầu, mang lại hiệu quả tốt hơn trong kiểm soát trào ngược ban đêm.
5. Những lưu ý quan trọng để ngủ ngon hơn khi bị trào ngược
Ngoài việc chọn gối và tư thế ngủ, bạn nên kết hợp các thói quen sau:
5.1. Không ăn sát giờ ngủ
- Tránh ăn trong vòng 2–3 giờ trước khi ngủ
- Hạn chế thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ
- Giảm cà phê, rượu bia, socola
5.2. Kiểm soát cân nặng
Thừa cân làm tăng áp lực ổ bụng, khiến trào ngược nặng hơn.
5.3. Mặc quần áo rộng khi ngủ
Quần áo bó sát có thể tạo áp lực lên dạ dày.
5.4. Tuân thủ điều trị
Nếu triệu chứng kéo dài, bạn cần thăm khám bác sĩ để được kê đơn thuốc phù hợp như thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc trung hòa axit.
6. Câu hỏi thường gặp
Người bị trào ngược có nên ngủ trưa không?
Có thể ngủ trưa, nhưng nên:
- Ngồi tựa lưng hoặc nâng cao đầu
- Không nằm ngay sau khi ăn
Chỉ đổi gối có hết trào ngược không?
Việc đổi gối và điều chỉnh tư thế giúp giảm triệu chứng rõ rệt, nhưng không thay thế hoàn toàn điều trị y khoa nếu bệnh đã nặng.
7. Kết luận
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục và bảo vệ sức khỏe. Đối với người bị trào ngược dạ dày, chỉ một thay đổi nhỏ trong tư thế ngủ và cách chọn gối cũng có thể tạo nên khác biệt lớn.